Προβλήματα στη σχέση του ζευγαριού: Όταν ο γάμος μοιάζει με αδιέξοδο

«Μένουμε μαζί, αλλά δεν νιώθουμε πια κοντά». Υπάρχει τρόπος να ξαναβρεί το ζευγάρι τη σύνδεσή του;

«Δεν μαλώνουμε πια. Απλώς δεν μιλάμε.»

«Έχουμε γίνει περισσότερο συγκάτοικοι παρά σύντροφοι.»

«Ό,τι και να πω καταλήγει σε καβγά.»

«Έχω κουραστεί να προσπαθώ.»

«Δεν ξέρω αν τον/την αγαπώ πια ή αν απλώς έχουμε συνηθίσει ο ένας τον άλλον.»

«Έχουμε φτάσει σε αδιέξοδο.»

Είναι φράσεις που μπορεί να εμφανιστούν όταν μια σχέση περνά μια δύσκολη περίοδο.

Τα προβλήματα στη σχέση του ζευγαριού σπάνια εμφανίζονται από τη μία ημέρα στην άλλη. Συνήθως δημιουργούνται σταδιακά. Μικρές απογοητεύσεις που δεν συζητήθηκαν, ανάγκες που έμειναν ανικανοποίητες, συγκρούσεις που επαναλαμβάνονται, συναισθηματική απόσταση, έλλειψη χρόνου, εξωτερικό άγχος και η αίσθηση ότι «ο άλλος δεν με καταλαβαίνει».

Κάποια στιγμή, το ζευγάρι μπορεί να βρεθεί σε έναν κύκλο από τον οποίο δυσκολεύεται να βγει.

Ο ένας παραπονιέται επειδή αισθάνεται μόνος.

Ο άλλος απομακρύνεται επειδή αισθάνεται ότι δέχεται συνεχώς κριτική.

Η απομάκρυνση προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια.

Η ανασφάλεια οδηγεί σε περισσότερη πίεση.

Και ο ίδιος κύκλος επαναλαμβάνεται.

Μέχρι που το ζευγάρι δεν συζητά πλέον για το πρόβλημα. Συζητά μέσα από το πρόβλημα.

Τι συμβαίνει όμως όταν ένας γάμος φτάνει σε αυτό το σημείο; Είναι το αδιέξοδο σημάδι ότι η σχέση έχει τελειώσει ή μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία για αλλαγή;

---

Όταν το πρόβλημα δεν είναι αυτό για το οποίο μαλώνουμε

Ένα ζευγάρι μπορεί να μαλώνει για τα χρήματα, τα παιδιά, τις δουλειές του σπιτιού, την οικογένεια του ενός συντρόφου, τη δουλειά ή τον ελεύθερο χρόνο.

Όμως πολλές φορές το θέμα της σύγκρουσης είναι μόνο η αφορμή.

Πίσω από το:

«Δεν με βοηθάς ποτέ»

μπορεί να υπάρχει:

«Δεν αισθάνομαι ότι είμαστε ομάδα.»

Πίσω από το:

«Δεν με ακούς»

μπορεί να υπάρχει:

«Δεν αισθάνομαι σημαντικός/ή για εσένα.»

Πίσω από το:

«Πάντα βάζεις τη δουλειά πάνω από εμένα»

μπορεί να υπάρχει:

«Μου λείπει η σύνδεσή μας.»

Και πίσω από το:

«Δεν θέλω να συζητήσω άλλο»

μπορεί να υπάρχει:

«Δεν αντέχω άλλη σύγκρουση.»

Γι’ αυτό, όταν προσπαθούμε να κατανοήσουμε τα προβλήματα στη σχέση ενός ζευγαριού, δεν αρκεί να εξετάσουμε μόνο για τι μαλώνουν.

Χρειάζεται να δούμε τι συμβαίνει μεταξύ τους κάθε φορά που υπάρχει διαφωνία.

Η έρευνα για τις στενές σχέσεις δείχνει ότι η ικανοποίηση από τη σχέση και η ποιότητα της επικοινωνίας συνδέονται μεταξύ τους, αλλά η σχέση είναι πιο σύνθετη από το απλό «κακή επικοινωνία = κακός γάμος». Διαχρονική έρευνα έχει δείξει ότι η επικοινωνία και η ικανοποίηση μπορεί να επηρεάζουν η μία την άλλη, χωρίς όμως η μία κατεύθυνση να αποτελεί πάντα την πλήρη εξήγηση (Johnson et al., 2022).

---

Όταν κάθε συζήτηση καταλήγει στον ίδιο καβγά

Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία σε έναν γάμο δεν είναι ότι υπάρχουν διαφωνίες.

Είναι ότι το ζευγάρι δεν μπορεί πλέον να διαφωνήσει χωρίς να απομακρύνεται περισσότερο.

Ο ένας προσπαθεί να μιλήσει.

Ο άλλος κλείνεται.

Ο ένας αισθάνεται ότι δεν ακούγεται και επιμένει.

Ο άλλος αισθάνεται ότι πιέζεται και αποσύρεται.

Ο πρώτος θυμώνει ακόμη περισσότερο.

Ο δεύτερος απομακρύνεται ακόμη περισσότερο.

Και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Αυτό το μοτίβο, στο οποίο ο ένας σύντροφος πιέζει για συζήτηση ή αλλαγή ενώ ο άλλος αποσύρεται, έχει μελετηθεί εκτενώς στην έρευνα των ζευγαριών.

Το σημαντικό είναι ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται απαραίτητα στον έναν ή στον άλλον.

Το πρόβλημα μπορεί να βρίσκεται στον ίδιο τον κύκλο που έχει δημιουργηθεί ανάμεσά τους.

Έτσι, αντί για:

«Ποιος φταίει;»

μπορεί να γίνει πιο χρήσιμη η ερώτηση:

«Τι κάνουμε ο ένας στον άλλον όταν νιώθουμε ότι δεν μας καταλαβαίνουν;»

---

Είναι η σύγκρουση πάντα κακή για έναν γάμο;

Όχι.

Αυτό είναι ένα σημαντικό σημείο που συχνά χάνεται όταν μιλάμε για τις σχέσεις.

Η διαφωνία είναι αναπόφευκτη όταν δύο διαφορετικοί άνθρωποι μοιράζονται τη ζωή τους.

Έχουν διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικές εμπειρίες, διαφορετικές προσδοκίες και διαφορετικούς τρόπους να αντιμετωπίζουν την πίεση.

Επομένως, ο στόχος δεν είναι να μην υπάρχουν ποτέ συγκρούσεις.

Ο στόχος είναι να μπορεί το ζευγάρι να διαχειρίζεται τη σύγκρουση χωρίς να καταστρέφει τη σύνδεσή του.

Σε διαχρονική μελέτη των Gottman και Krokoff (1989), ορισμένες μορφές διαφωνίας και έκφρασης θυμού δεν προέβλεπαν απαραίτητα μελλοντική επιδείνωση της συζυγικής ικανοποίησης. Αντίθετα, η αμυντικότητα, η επίμονη ακαμψία και η απόσυρση από την αλληλεπίδραση συνδέθηκαν με δυσμενέστερη πορεία της σχέσης.

Αυτό μας οδηγεί σε μια σημαντική διάκριση:

Δεν είναι μόνο το αν ένα ζευγάρι μαλώνει. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μαλώνει.

Μπορούμε να διαφωνήσουμε και να παραμείνουμε συνδεδεμένοι.

Μπορούμε όμως και να διαφωνήσουμε με τρόπο που κάνει τον άλλον να αισθάνεται ότι δεν αξίζει, ότι δεν ακούγεται ή ότι δεν είναι ασφαλής μέσα στη σχέση.

---

Όταν η επικοινωνία έχει γίνει όπλο

«Μα σου το έχω πει χίλιες φορές!»

«Ποτέ δεν με καταλαβαίνεις.»

«Πάντα κάνεις το ίδιο.»

«Εσύ φταις για όλα.»

«Δεν έχει νόημα να μιλάω μαζί σου.»

Όταν μια συζήτηση ξεκινά με επίθεση, ο άλλος συχνά δεν ακούει πλέον την ανάγκη που βρίσκεται από πίσω.

Ακούει κατηγορία.

Και όταν αισθανόμαστε ότι κατηγορούμαστε, είναι πολύ πιθανό να περάσουμε στην άμυνα.

Έτσι, μια συζήτηση που ξεκίνησε με την ανάγκη για σύνδεση καταλήγει σε μάχη για το ποιος έχει δίκιο.

Η έρευνα δείχνει ότι η επικοινωνία αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ποιότητας των σχέσεων, αλλά επίσης ότι δεν αρκεί η εκμάθηση κάποιων «σωστών» τεχνικών επικοινωνίας για να λυθούν όλα τα προβλήματα. Η επικοινωνία συνδέεται με το ευρύτερο συναισθηματικό και σχεσιακό πλαίσιο μέσα στο οποίο βρίσκεται το ζευγάρι (Johnson et al., 2022).

Γι’ αυτό μπορεί να είναι πιο χρήσιμο να μετακινηθούμε από το:

«Πώς θα τον/την κάνω να καταλάβει ότι έχω δίκιο;»

στο:

«Πώς μπορώ να του/της εξηγήσω τι πραγματικά χρειάζομαι χωρίς να χρειάζεται πρώτα να τον/την κατηγορήσω;»

---

Όταν το ζευγάρι γίνεται «συγκάτοικοι»

Υπάρχει ένα σημείο στον γάμο όπου μπορεί να μην υπάρχουν πλέον έντονοι καβγάδες.

Και αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι τα πράγματα είναι καλύτερα.

Μερικές φορές σημαίνει ότι έχει σταματήσει η προσπάθεια.

Το ζευγάρι λειτουργεί.

Τα παιδιά πηγαίνουν σχολείο.

Οι λογαριασμοί πληρώνονται.

Το σπίτι λειτουργεί.

Οι υποχρεώσεις ολοκληρώνονται.

Αλλά η σχέση έχει περιοριστεί στη διαχείριση της καθημερινότητας.

Δεν υπάρχει χρόνος για ουσιαστική συζήτηση.

Δεν υπάρχει τρυφερότητα.

Δεν υπάρχει ενδιαφέρον για τον εσωτερικό κόσμο του άλλου.

Δεν υπάρχει η αίσθηση ότι «ανήκουμε ο ένας στον άλλον».

Και κάπως έτσι δημιουργείται η αίσθηση:

«Είμαστε μαζί, αλλά είμαι μόνος/η.»

Η ικανοποίηση από μια σχέση δεν είναι στατική. Μια μεγάλη μετα-ανάλυση 148 δειγμάτων και περισσότερων από 153.000 συμμετεχόντων έδειξε ότι οι ατομικές διαφορές στην ικανοποίηση από τις σχέσεις παρουσιάζουν σημαντική σταθερότητα στον χρόνο, αλλά η πορεία της σχέσης επηρεάζεται από την ηλικία και τη διάρκεια της σχέσης, μεταξύ άλλων παραγόντων (Bühler & Orth, 2022).

Αυτό σημαίνει ότι μια δύσκολη περίοδος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ούτε ως κάτι ασήμαντο ούτε ως αυτόματη απόδειξη ότι ο γάμος έχει τελειώσει.

Χρειάζεται να καταλάβουμε τι έχει αλλάξει.

---

Το εξωτερικό άγχος μπορεί να μπει μέσα στον γάμο

Μερικές φορές το πρόβλημα δεν ξεκινά μέσα στη σχέση.

Ξεκινά έξω από αυτήν.

Οικονομικές δυσκολίες.

Πίεση στη δουλειά.

Προβλήματα υγείας.

Μικρά παιδιά.

Έλλειψη ύπνου.

Φροντίδα ηλικιωμένων γονέων.

Αβεβαιότητα.

Συνεχής καθημερινή πίεση.

Όταν ένας άνθρωπος είναι διαρκώς αγχωμένος, δεν διαθέτει τους ίδιους ψυχικούς πόρους για να αντιμετωπίσει μια διαφωνία.

Μπορεί να γίνει πιο ευερέθιστος.

Πιο ευαίσθητος στην κριτική.

Πιο απόμακρος.

Πιο δύσκολο να ακούσει τον σύντροφό του.

Η έρευνα των Neff και Karney (2009) έδειξε ότι το εξωτερικό στρες μπορεί να κάνει τους ανθρώπους πιο αντιδραστικούς στις καθημερινές εμπειρίες της σχέσης. Αντίστοιχα, ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας έχουν δείξει ότι το στρες αποτελεί σημαντικό παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ικανοποίηση και τη σταθερότητα των στενών σχέσεων (Randall & Bodenmann, 2009).

Γι’ αυτό μερικές φορές χρειάζεται να ρωτήσουμε:

«Έχουμε πραγματικά πρόβλημα μεταξύ μας ή είμαστε δύο εξαντλημένοι άνθρωποι που προσπαθούν να διαχειριστούν υπερβολικά πολλά πράγματα ταυτόχρονα;»

Φυσικά, μπορεί να ισχύουν και τα δύο.

---

Όταν η συναισθηματική απόσταση γίνεται μεγαλύτερη από την απόσταση στο σπίτι

Ένα από τα πιο δύσκολα σημάδια κρίσης σε έναν γάμο είναι η συναισθηματική απόσταση.

Όχι απαραίτητα ο θυμός.

Αλλά η αδιαφορία.

Όταν σταματάς να μοιράζεσαι.

Όταν σταματάς να ζητάς.

Όταν σταματάς να περιμένεις.

Όταν σκέφτεσαι:

«Δεν έχει νόημα να του/της μιλήσω.»

Η συναισθηματική οικειότητα αφορά την ικανότητα των συντρόφων να μοιράζονται τον εσωτερικό τους κόσμο και να αισθάνονται ότι ο άλλος είναι διαθέσιμος και ανταποκρίνεται.

Όταν αυτή η σύνδεση μειώνεται, το ζευγάρι μπορεί να συνεχίζει να λειτουργεί πρακτικά, αλλά να αισθάνεται όλο και πιο μόνο.

Και τότε το πρόβλημα δεν είναι πλέον:

«Ποιος άφησε τα πιάτα στον νεροχύτη;»

Το βαθύτερο πρόβλημα μπορεί να είναι:

«Υπάρχει ακόμη χώρος για εμένα μέσα στη ζωή σου;»

---

Όταν η σεξουαλική ζωή αλλάζει

Η σεξουαλική ζωή ενός ζευγαριού συχνά επηρεάζεται όταν υπάρχει συναισθηματική απόσταση, άγχος ή επαναλαμβανόμενη σύγκρουση.

Μπορεί να μειωθεί η επιθυμία.

Μπορεί να εμφανιστεί αποφυγή.

Μπορεί ο ένας να αισθάνεται απόρριψη.

Μπορεί ο άλλος να αισθάνεται πίεση.

Και η σεξουαλική επαφή να μετατραπεί από χώρο σύνδεσης σε ακόμη ένα πεδίο σύγκρουσης.

Ωστόσο, δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε τη σεξουαλική ζωή ως ένα ξεχωριστό ζήτημα.

Μια μετα-ανάλυση 93 μελετών με 38.499 άτομα έδειξε θετική συσχέτιση ανάμεσα στην επικοινωνία για τη σεξουαλικότητα και τόσο στη σεξουαλική όσο και στη συνολική ικανοποίηση από τη σχέση. Ιδιαίτερα σημαντική φάνηκε η ποιότητα της σεξουαλικής επικοινωνίας και όχι απλώς η συχνότητά της (Mallory, 2022).

Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο:

«Γιατί δεν κάνουμε πια σεξ;»

Μπορεί να χρειάζεται να ρωτήσουμε:

«Μπορούμε ακόμη να μιλήσουμε ανοιχτά για όσα θέλουμε, φοβόμαστε ή χρειαζόμαστε;»

---

Όταν το ζευγάρι έχει παιδιά

Η παρουσία παιδιών προσθέτει μια ακόμη διάσταση στη σχέση.

Οι γονείς δεν χρειάζεται μόνο να διαχειριστούν τη μεταξύ τους σχέση, αλλά και την κοινή γονεϊκή τους λειτουργία.

Η κούραση, οι διαφορετικές αντιλήψεις για την ανατροφή των παιδιών και η άνιση κατανομή των ευθυνών μπορούν να δημιουργήσουν σημαντική πίεση.

Και συχνά το ζευγάρι σταματά να είναι ζευγάρι και γίνεται αποκλειστικά «μαμά και μπαμπάς».

Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονο σε περιόδους όπου οι ανάγκες των παιδιών είναι αυξημένες.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να υπάρχει χώρος όχι μόνο για το:

«Πώς θα μεγαλώσουμε σωστά τα παιδιά;»

αλλά και για το:

«Πώς θα παραμείνουμε σύντροφοι ενώ είμαστε γονείς;»

---

Μπορεί ένας γάμος που βρίσκεται σε αδιέξοδο να αλλάξει;

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα.

Η έρευνα για τη θεραπεία ζεύγους είναι αρκετά ενθαρρυντική.

Μετα-ανάλυση 58 μελετών, που αντιστοιχούσαν σε 40 διαφορετικά δείγματα και 2.092 ζευγάρια, βρήκε σημαντικές βελτιώσεις στην ικανοποίηση από τη σχέση μετά τη θεραπεία ζεύγους, καθώς και βελτιώσεις στην επικοινωνία, τη συναισθηματική οικειότητα και τις συμπεριφορές των συντρόφων (Roddy et al., 2020).

Παράλληλα, ανασκόπηση της έρευνας της περιόδου 2010–2019 κατέληξε στο ότι αρκετές προσεγγίσεις θεραπείας ζεύγους διαθέτουν ισχυρή ερευνητική υποστήριξη για την αντιμετώπιση της δυσφορίας στη σχέση, μεταξύ άλλων η Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους, η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους, η Συναισθηματικά Εστιασμένη Θεραπεία και η Ολοκληρωμένη Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους (Doss et al., 2022).

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η θεραπεία ζεύγους «σώζει» κάθε γάμο.

Σημαίνει ότι η δυσκολία στη σχέση μπορεί να είναι αντικείμενο θεραπευτικής δουλειάς.

Και ότι ένα ζευγάρι δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι η απόσταση να γίνει μη αναστρέψιμη για να ζητήσει βοήθεια.

---

Τι συμβαίνει στη συμβουλευτική ζεύγους;

Η συμβουλευτική ζεύγους δεν έχει ως στόχο να αποφασίσει ο ψυχολόγος ποιος έχει δίκιο.

Ούτε να πάρει τη θέση του ενός συντρόφου απέναντι στον άλλον.

Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας ασφαλής χώρος όπου το ζευγάρι μπορεί να παρατηρήσει τη σχέση του από μια διαφορετική οπτική.

Να αναγνωρίσει:

• ποια μοτίβα επαναλαμβάνονται,
• τι προκαλεί τους ίδιους καβγάδες,
• ποιες ανάγκες μένουν ανεκπλήρωτες,
• πότε ο ένας επιτίθεται και ο άλλος αποσύρεται,
• πώς δημιουργείται η συναισθηματική απόσταση,
• τι έχει συμβεί στην εμπιστοσύνη,
• τι χρειάζεται να αλλάξει στην επικοινωνία,
• και αν υπάρχει κοινή επιθυμία να επενδύσουν ξανά στη σχέση.

Η θεραπεία δεν αφορά μόνο το να μάθουμε να «μιλάμε καλύτερα».

Αφορά το να κατανοήσουμε τι συμβαίνει κάτω από αυτά που λέμε.

Για παράδειγμα, πίσω από τον θυμό μπορεί να υπάρχει φόβος.

Πίσω από την κριτική μπορεί να υπάρχει απογοήτευση.

Πίσω από την απόσταση μπορεί να υπάρχει αίσθηση απόρριψης.

Και πίσω από τη σιωπή μπορεί να υπάρχει η πεποίθηση:

«Ό,τι και να πω, δεν θα αλλάξει τίποτα.»

---

Πότε χρειάζεται να ζητήσετε βοήθεια για τη σχέση σας;

Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να φτάσετε στο σημείο να σκέφτεστε καθημερινά τον χωρισμό.

Ίσως είναι χρήσιμο να αναζητήσετε υποστήριξη όταν:

• οι ίδιοι καβγάδες επαναλαμβάνονται χωρίς λύση,
• δεν μπορείτε πλέον να συζητήσετε χωρίς ένταση,
• αισθάνεστε ότι δεν ακούγεστε,
• έχετε σταματήσει να μοιράζεστε συναισθήματα,
• νιώθετε περισσότερο συγκάτοικοι παρά σύντροφοι,
• υπάρχει έντονη συναισθηματική απόσταση,
• η σεξουαλική ζωή έχει γίνει πηγή έντασης ή αποφυγής,
• υπάρχει συσσωρευμένος θυμός ή απογοήτευση,
• έχει κλονιστεί η εμπιστοσύνη,
• σκέψεις χωρισμού εμφανίζονται συχνά,
• ή αισθάνεστε ότι έχετε δοκιμάσει να λύσετε τα προβλήματα μόνοι σας και συνεχίζετε να επιστρέφετε στο ίδιο σημείο.

Η έρευνα δείχνει ότι η θεραπεία ζεύγους μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη ακόμη και σε ζευγάρια που βιώνουν έντονη δυσφορία (Roddy et al., 2020).

Ίσως λοιπόν η κατάλληλη στιγμή να ζητήσετε βοήθεια να μην είναι όταν ο γάμος έχει ήδη φτάσει στο τέλος.

Ίσως είναι όταν αρχίζετε να συνειδητοποιείτε ότι μόνοι σας δεν καταφέρνετε πλέον να αλλάξετε τον ίδιο κύκλο.

---

Και αν ο ένας θέλει να προσπαθήσει και ο άλλος όχι;

Αυτό είναι ένα συχνό και δύσκολο ερώτημα.

Μπορεί ο ένας σύντροφος να πιστεύει ότι η σχέση μπορεί να βελτιωθεί, ενώ ο άλλος να αισθάνεται απογοητευμένος ή να έχει ήδη απομακρυνθεί συναισθηματικά.

Σε αυτή την περίπτωση, η πίεση συνήθως δεν δημιουργεί την επιθυμητή σύνδεση.

Μπορεί όμως να είναι χρήσιμο να εξεταστεί τι σημαίνει για τον καθένα:

«Δεν θέλω να προσπαθήσω.»

Είναι οριστική απόφαση;

Είναι εξάντληση;

Είναι φόβος ότι θα ξαναζήσει τα ίδια;

Είναι θυμός;

Είναι απώλεια εμπιστοσύνης;

Ή είναι η ανάγκη για χρόνο;

Η κατανόηση αυτής της διαφοράς μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται η κατάσταση.

---

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην κρίση και στο αδιέξοδο

Κάθε γάμος περνά περιόδους δυσκολίας.

Μια κρίση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η σχέση έχει αποτύχει.

Μπορεί να σημαίνει ότι οι τρόποι με τους οποίους το ζευγάρι αντιμετώπιζε μέχρι τώρα τις δυσκολίες δεν επαρκούν πλέον.

Το αδιέξοδο εμφανίζεται όταν το ζευγάρι αισθάνεται ότι:

«Ό,τι κι αν κάνουμε, καταλήγουμε πάντα εδώ.»

Αυτό μπορεί να είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο.

Όχι απαραίτητα επειδή σημαίνει τέλος.

Αλλά επειδή σημαίνει ότι χρειάζεται κάτι διαφορετικό.

---

Ο στόχος δεν είναι ένας τέλειος γάμος

Δεν υπάρχει γάμος χωρίς διαφωνίες.

Δεν υπάρχει σχέση χωρίς απογοητεύσεις.

Δεν υπάρχουν δύο άνθρωποι που θα συμφωνούν πάντα.

Ένας υγιής γάμος δεν είναι απαραίτητα αυτός στον οποίο δεν υπάρχει σύγκρουση.

Είναι μια σχέση στην οποία υπάρχει δυνατότητα επιστροφής στη σύνδεση.

Να μπορεί ο ένας να πει:

«Σε άκουσα.»

Να μπορεί ο άλλος να πει:

«Καταλαβαίνω ότι σε πλήγωσα.»

Να υπάρχει χώρος για:

«Έκανα λάθος.»

«Σε χρειάζομαι.»

«Φοβάμαι.»

«Μου λείπεις.»

«Ας προσπαθήσουμε ξανά.»

Γιατί τελικά, τα προβλήματα στη σχέση του ζευγαριού δεν αφορούν μόνο το πόσα πράγματα έχουν πάει λάθος.

Αφορούν και το αν οι δύο άνθρωποι μπορούν ακόμη να στραφούν ο ένας προς τον άλλον και να αναρωτηθούν:

«Τι μας έχει συμβεί;»

και

«Θέλουμε να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε κάτι διαφορετικό;»

Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα όταν ένας γάμος βρίσκεται σε αδιέξοδο να μην είναι μόνο:

«Μένουμε ή χωρίζουμε;»

Αλλά πρώτα:

«Μπορούμε να καταλάβουμε τι έχει συμβεί ανάμεσά μας και αν υπάρχει ένας διαφορετικός τρόπος να σχετιζόμαστε;»

Και μερικές φορές, η αναζήτηση αυτής της απάντησης είναι το πρώτο βήμα για να αρχίσει ξανά η επικοινωνία.

---

Όταν η σχέση χρειάζεται βοήθεια

Αν αισθάνεστε ότι τα προβλήματα στη σχέση σας επαναλαμβάνονται, ότι έχετε απομακρυνθεί συναισθηματικά ή ότι κάθε προσπάθεια επικοινωνίας καταλήγει σε σύγκρουση, η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να σας προσφέρει έναν ασφαλή χώρο για να εξετάσετε τι συμβαίνει στη σχέση σας.

Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να φτάσετε στο σημείο όπου δεν υπάρχει πλέον επικοινωνία.

Μπορείτε να αναζητήσετε βοήθεια όταν ακόμη υπάρχει η επιθυμία να καταλάβετε ο ένας τον άλλον και να δείτε αν η σχέση μπορεί να αποκτήσει ξανά σύνδεση, εμπιστοσύνη και ουσιαστική επικοινωνία.

Η θεραπεία ζεύγους δεν αποφασίζει για εσάς αν θα μείνετε μαζί ή θα χωρίσετε. Σας βοηθά να κατανοήσετε καλύτερα τη σχέση σας και να πάρετε αποφάσεις με μεγαλύτερη επίγνωση.

Βιβλιογραφία

Bühler, J. L., & Orth, U. (2022). Rank-order stability of relationship satisfaction: A meta-analysis of longitudinal studies. Journal of Personality and Social Psychology, 123(5), 1138–1165.

Doss, B. D., Roddy, M. K., Wiebe, S. A., & Johnson, S. M. (2022). A review of the research during 2010–2019 on evidence-based treatments for couple relationship distress. Journal of Marital and Family Therapy, 48(1), 283–306.

Gottman, J. M., & Krokoff, L. J. (1989). Marital interaction and satisfaction: A longitudinal view. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57(1), 47–52.

Johnson, M. D., Lavner, J. A., Mund, M., Zemp, M., Stanley, S. M., Neyer, F. J., Impett, E. A., Rhoades, G. K., Bodenmann, G., Weidmann, R., Bühler, J. L., Burriss, R. P., Wünsche, J., & Grob, A. (2022). Within-couple associations between communication and relationship satisfaction over time. Personality and Social Psychology Bulletin, 48(4), 534–549.

Mallory, A. B. (2022). Dimensions of couples’ sexual communication, relationship satisfaction, and sexual satisfaction: A meta-analysis. Journal of Family Psychology, 36(3), 358–371.

Neff, L. A., & Karney, B. R. (2009). Stress and reactivity to daily relationship experiences: How stress hinders adaptive processes in marriage. Journal of Personality and Social Psychology, 97(3), 435–450.

Randall, A. K., & Bodenmann, G. (2009). The role of stress on close relationships and marital satisfaction. Clinical Psychology Review, 29(2), 105–115.

Είναι σημαντικό όμως να μην αντιμετωπίζουμε τη σεξουαλική δυσκολία σαν ένα ξεχωριστό «τεχνικό πρόβλημα».

Η συναισθηματική οικειότητα, η επικοινωνία, η σεξουαλική ικανοποίηση και η συνολική ικανοποίηση από τη σχέση αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Μελέτη σε 335 παντρεμένα ζευγάρια βρήκε ότι η επικοινωνία, η συναισθηματική οικειότητα και η σεξουαλική ικανοποίηση συνδέονται με την ικανοποίηση από τη σχέση (Yoo et al., 2014).

Επομένως, μερικές φορές το ερώτημα δεν είναι μόνο:

«Γιατί δεν έχουμε πια σεξ;»

Αλλά:

«Πόσο κοντά αισθανόμαστε ο ένας στον άλλον;»

«Έχουμε γίνει συγκάτοικοι»

Αυτή είναι μια φράση που περιγράφει συχνά μια σχέση στην οποία η πρακτική συνεργασία έχει παραμείνει, αλλά η συντροφικότητα έχει περιοριστεί.

Το ζευγάρι λειτουργεί.

Τα παιδιά φροντίζονται.

Οι υποχρεώσεις ολοκληρώνονται.

Οι λογαριασμοί πληρώνονται.

Το σπίτι συνεχίζει να λειτουργεί.

Αλλά κάτι λείπει.

Η σύνδεση.

Η τρυφερότητα.

Το ενδιαφέρον.

Η αίσθηση ότι «είμαστε μαζί σε αυτό».

Και αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υπάρχει αγάπη.

Μπορεί να σημαίνει ότι η σχέση χρειάζεται επανεπένδυση.

Μπορεί ένας γάμος που βρίσκεται σε αδιέξοδο να αλλάξει;

Η απάντηση της έρευνας είναι ότι η θεραπεία ζεύγους μπορεί να βοηθήσει σημαντικά πολλά ζευγάρια που βιώνουν έντονη δυσφορία στη σχέση.

Μετα-ανάλυση 58 μελετών, που αντιστοιχούσαν σε 40 μοναδικά δείγματα και 2.092 ζευγάρια, βρήκε σημαντικές βελτιώσεις στην ικανοποίηση από τη σχέση μετά από θεραπεία ζεύγους, καθώς και βελτιώσεις στην επικοινωνία, τη συναισθηματική οικειότητα και τις συμπεριφορές των συντρόφων. Τα οφέλη διατηρούνταν σε αρκετές περιπτώσεις και κατά την παρακολούθηση μετά τη θεραπεία (Roddy et al., 2020).

Μια ακόμη μετα-ανάλυση 33 τυχαιοποιημένων μελετών εξέτασε τη Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους και τη Συναισθηματικά Εστιασμένη Θεραπεία Ζεύγους και βρήκε μέτριες βελτιώσεις μετά τη θεραπεία, αν και τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή λόγω πιθανής μεροληψίας δημοσίευσης και διαφορών μεταξύ των μελετών (Rathgeber et al., 2019).

Αυτό δεν σημαίνει ότι η θεραπεία μπορεί να «σώσει» κάθε γάμο.

Σημαίνει ότι ένα αδιέξοδο δεν είναι πάντα το τέλος της σχέσης.

Μερικές φορές είναι το σημείο στο οποίο το ζευγάρι χρειάζεται να σταματήσει να επαναλαμβάνει τον ίδιο κύκλο και να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει ανάμεσά του.

Τι μπορεί να αλλάξει μέσα από τη συμβουλευτική ζεύγους;

Η συμβουλευτική ή θεραπεία ζεύγους δεν έχει ως στόχο να αποφασίσει ο ειδικός ποιος έχει δίκιο.

Ούτε να υποχρεώσει δύο ανθρώπους να παραμείνουν μαζί.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας ασφαλής χώρος όπου το ζευγάρι μπορεί να κατανοήσει:

• ποια μοτίβα επαναλαμβάνονται στη σχέση,
• τι βρίσκεται πίσω από τους συχνούς καβγάδες,
• ποιες ανάγκες δεν εκφράζονται,
• γιατί ο ένας απομακρύνεται και ο άλλος πιέζει,
• πώς μπορούν να επικοινωνούν χωρίς να επιτίθενται,
• πώς μπορούν να ξαναχτίσουν συναισθηματική σύνδεση,
• πώς μπορούν να διαχειριστούν τις διαφορές τους,
• και ποια μορφή σχέσης θέλουν πραγματικά να δημιουργήσουν από εδώ και πέρα.

Οι ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα αρκετών τεκμηριωμένων προσεγγίσεων για τη θεραπεία της δυσφορίας στη σχέση, μεταξύ άλλων συμπεριφορικών, γνωσιακών-συμπεριφορικών και συναισθηματικά εστιασμένων προσεγγίσεων (Doss et al., 2022).

Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να ζητήσουμε βοήθεια;

Πολλά ζευγάρια περιμένουν.

Περιμένουν να περάσει η δύσκολη περίοδος.

Να μεγαλώσουν τα παιδιά.

Να μειωθεί το άγχος στη δουλειά.

Να ηρεμήσουν οι καβγάδες.

Να αλλάξει ο ένας.

Και μερικές φορές περιμένουν τόσο πολύ, ώστε η συναισθηματική απόσταση να έχει γίνει πλέον συνήθεια.

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι η σχέση να φτάσει στο σημείο όπου κανείς από τους δύο δεν θέλει να προσπαθήσει.

Αξίζει να αναζητήσετε υποστήριξη όταν:

• οι ίδιοι καβγάδες επαναλαμβάνονται χωρίς λύση,
• η επικοινωνία έχει γίνει δύσκολη ή ανύπαρκτη,
• αισθάνεστε ότι δεν σας ακούει ή δεν τον/την ακούτε,
• υπάρχει έντονη συναισθηματική απόσταση,
• η σχέση έχει μετατραπεί αποκλειστικά σε διαχείριση υποχρεώσεων,
• υπάρχουν προβλήματα στη σεξουαλική ζωή που επιμένουν,
• έχει χαθεί η εμπιστοσύνη,
• υπάρχουν επαναλαμβανόμενες σκέψεις χωρισμού,
• ή και οι δύο αισθάνεστε ότι έχετε δοκιμάσει τα πάντα και επιστρέφετε συνεχώς στο ίδιο σημείο.

Υπάρχει όμως μια σημαντική εξαίρεση

Δεν είναι όλες οι δυσκολίες στη σχέση απλώς «προβλήματα επικοινωνίας».

Όταν υπάρχει βία, απειλή, εξαναγκαστικός έλεγχος ή φόβος για την ασφάλεια ενός συντρόφου, προτεραιότητα δεν είναι η βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ των δύο αλλά η ασφάλεια και η κατάλληλη επαγγελματική υποστήριξη.

Η βιβλιογραφία για τη θεραπεία ζεύγους σε περιπτώσεις ενδοσυντροφικής βίας τονίζει την ανάγκη προσεκτικής αξιολόγησης, επιλογής των κατάλληλων περιπτώσεων και συνεχούς αξιολόγησης της ασφάλειας. Δεν είναι κατάλληλη κάθε μορφή θεραπείας ζεύγους για κάθε περίπτωση βίας (Karakurt et al., 2016).

Ο γάμος δεν χρειάζεται να είναι τέλειος για να είναι υγιής

Ίσως αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που χρειάζεται να θυμόμαστε.

Μια καλή σχέση δεν είναι μια σχέση χωρίς συγκρούσεις.

Είναι μια σχέση στην οποία υπάρχει χώρος για τη διαφωνία χωρίς να χάνεται ο σεβασμός.

Χώρος για την ανάγκη χωρίς ντροπή.

Χώρος για τη διαφορετικότητα χωρίς απαξίωση.

Χώρος για το «έκανα λάθος».

Χώρος για το «σε χρειάζομαι».

Και, κυρίως, χώρος για το:

«Ας προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι μας συμβαίνει.»

Η ικανοποίηση από μια σχέση δεν παραμένει απαραίτητα σταθερή σε όλη τη διάρκεια του γάμου. Οι διαχρονικές έρευνες δείχνουν διαφορετικές πορείες μεταξύ ζευγαριών, με ορισμένες σχέσεις να παραμένουν σχετικά σταθερές και άλλες να παρουσιάζουν σταδιακή πτώση της ικανοποίησης (Bühler & Orth, 2022; Joiner et al., 2024).

Αυτό σημαίνει ότι μια δύσκολη περίοδος δεν αποτελεί από μόνη της οριστική απάντηση για το μέλλον ενός γάμου.

Ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «μένουμε ή χωρίζουμε;»

Όταν ένα ζευγάρι βρίσκεται σε αδιέξοδο, είναι εύκολο να αισθανθεί ότι υπάρχουν μόνο δύο επιλογές:

Να συνεχίσουμε όπως είμαστε.

ή

Να χωρίσουμε.

Υπάρχει όμως και ένα ενδιάμεσο βήμα:

Να σταματήσουμε για λίγο και να καταλάβουμε τι ακριβώς έχει συμβεί στη σχέση μας.

Τι χάθηκε;

Τι χρειάζεται ο καθένας;

Ποια μοτίβα επαναλαμβάνονται;

Τι έχει πληγωθεί;

Τι μπορεί να αλλάξει;

Και τι θέλουμε πραγματικά από εδώ και πέρα;

Η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να αποτελέσει έναν χώρο όπου αυτά τα ερωτήματα μπορούν να εξεταστούν χωρίς την πίεση να δοθεί αμέσως μια τελική απάντηση.

Γιατί μερικές φορές το αδιέξοδο δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει δρόμος.

Σημαίνει ότι ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούμε να προχωρήσουμε δεν λειτουργεί πια.

Και τότε ίσως χρειάζεται όχι να προσπαθήσουμε περισσότερο με τον ίδιο τρόπο, αλλά να μάθουμε να σχετιζόμαστε διαφορετικά.

Βιβλιογραφία

• Bühler, J. L., & Orth, U. (2022). Rank-order stability of relationship satisfaction: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Science, 33(11), 1138–1165.
• Doss, B. D., Roddy, M. K., Wiebe, S. A., & Johnson, S. M. (2022). A review of the research during 2010–2019 on evidence-based treatments for couple relationship distress. Journal of Marital and Family Therapy, 48(1), 283–306.
• Gottman, J. M., & Krokoff, L. J. (1989). Marital interaction and satisfaction: A longitudinal view. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57(1), 47–52.
• Johnson, M. D., Horne, R. M., Hardy, N. R., & Anderson, J. R. (2018). Temporality of couple conflict and relationship perceptions. Journal of Family Psychology, 32(6).
• Johnson, M. D., et al. (2022). Within-Couple Associations Between Communication and Relationship Satisfaction Over Time. Personality and Social Psychology Bulletin, 48(4).
• Joiner, R. J., et al. (2024). Are changes in marital satisfaction sustained and steady, or sporadic and dramatic? American Psychologist, 79(2), 225–240.
• Karakurt, G., Whiting, K., van Esch, C., Bolen, S. D., & Calabrese, J. R. (2016). Couples Therapy for Intimate Partner Violence: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 42(4), 567–583.
• Neff, L. A., & Karney, B. R. (2009). Stress and reactivity to daily relationship experiences: How stress hinders adaptive processes in marriage. Journal of Personality and Social Psychology, 97(3).
• Randall, A. K., & Bodenmann, G. (2017). Stress and its associations with relationship satisfaction. Current Opinion in Psychology, 13, 96–106.
• Rathgeber, M., Bürkner, P.-C., Schiller, E.-M., & Holling, H. (2019). The efficacy of Emotionally Focused Couples Therapy and Behavioral Couples Therapy: A meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 45(3), 447–463.
• Roddy, M. K., Walsh, L. M., Rothman, K., Hatch, S. G., & Doss, B. D. (2020). Meta-analysis of couple therapy: Effects across outcomes, designs, timeframes, and other moderators. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 88(7), 583–596.
• Yoo, H., Bartle-Haring, S., Day, R. D., & Gangamma, R. (2014). Couple communication, emotional and sexual intimacy, and relationship satisfaction. Journal of Family Psychology.

Συχνές ερωτήσεις για τα προβλήματα στη σχέση του ζευγαριού

Η σχέση σας περνά κρίση;

Αν νιώθετε ότι έχετε απομακρυνθεί, ότι οι συζητήσεις καταλήγουν πάντα σε καβγά ή ότι δεν μπορείτε πλέον να λύσετε τα προβλήματά σας μόνοι σας, μην περιμένετε να μεγαλώσει η απόσταση μεταξύ σας.

Με τη συμβουλευτική ζεύγους μπορούμε να δουλέψουμε μαζί πάνω στα προβλήματα της σχέσης σας, την επικοινωνία, τις συγκρούσεις και τη συναισθηματική απόσταση.

Κλείστε μια πρώτη συνάντηση και κάντε το πρώτο βήμα για να καταλάβετε τι συμβαίνει στη σχέση σας και τι μπορείτε να αλλάξετε.

[Κλείστε ραντεβού →]

Σουζάννα Τοπολιάτη
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Συμβουλευτική Γάμου & Οικογένειας
Δικηγόρος LL.M. – Α.Μ. ΔΣΑ.: 31048
Διαμεσολαβητής Οικογενειακού Δικαίου

Ημερομηνία δημοσίευσης: 2 Οκτωβρίου 2026

Το άρθρο βασίζεται σε επιστημονική βιβλιογραφία και έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ψυχολογική υποστήριξη.